21 مارس 2015, 22:00

وداع با والنتین راسپوتین

وداع با والنتین راسپوتین

آثار والنتین راسپوتین تند و تراژیک هستند

والنتین گریگورویچ راسپوتین نویسنده، نمایشنامه نویس و ناشر و شخصیت اجتماعی روسیه در سن 78 سالگی در مسکو بدرود حیاط گفت. او یکی از نویسندگان کلاسیک بود که او را نثرنویس روستایی نیز می نامیدند.

روستای روسی قبل از ترانه سرایان آن به موجودیت خود پایان داد. نثر روستایی یکی از دیدگاه های کمیاب ادبیات شوروی است. نویسندگان بلوف، آستافیف، شوشکین و موژایف، کروپین و آبراموف و تا حدودی سولژنیتسن نمایندگان درخشان این جهت ادبی در ادبیات روسی قرون 20 هستند. در زمان « پروسترویکا» خیلی ها این سبک نویسندگی را سرزنش کردند و حتی با هم دعوا کردند و سر از اردوگاه های مختلف درآوردند. زیرا از ادبیات به آثار نشر رو آوردند که همیشه با عث مرگ ادبیات و آسیب رسانی به ادیبان می شود. اگر هم نکشد، بشدت روح و استعداد آنها را مسموم می کند.

دهاتی نویسان، در واقع در باره روستاها قلم فرسایی نمی کردند، بلکه در باره مرگ و نابودی آن می نوشتند. با حکومت شوروی دشمن نبودند. بحث می کردند و مخالفت می کردند اما دست به مبارزه نمی زدند. شایان ذکر است که نشان های دولتی در زمان حکومت برژنف و گورباچف و پوتین به راسپوتین اعطا شد.

سولژنیتسن نوشت: « راسپوتین از آن نوع نویسندگانی است که لایه های غیر قابل دسترسی زندگی را آشکار می سازد که همه نمی توانند به آنها برسند. او با کاربرد واژه ها و کلمات غیر مسقیم در باره آنها تعریف می کند.» . هر چند راسپوتین در دوران مابعد شوروی از کلمات مستقیم استفاده کرد. از دوره مابعد شوروی حتی بشکل کنونی اش گله نمی کرد. از حزب کمونیست حمایت می کرد و همیشه فعالانه از نظم دهه 1990 دفاع می کرد. در آن دوران، آن شخصیت وآن نویسنده ای بود که مخالفان باصطلاح «سیاسی» او را دوست داشتند و برایش اهمیت قائل بودند. از عبارت باصطلاح استفاده می کنیم، زیرا راسپوتین نه به سیاست بلکه به « روسیه» وطن بزرگ خود فکر می کرد.

راسپوتین در روستای « آتالانکا» در سیبری متولد شد و دوران کودکی را در آنجا گذراند. برای ساخت نیروگاه « براتسک» روستا می بایست زیر آب می رفت. او دیرتر در باره ساخت نیروگاه « کراسنویارسک» مقالات و شرح های زیادی نوشت. در دانشگاه دولتی ایرکوتسک تحصیلات خود را به پایان رساند و در سال های تحصیل در روزنامه جوانان مشغول کار شد. همانا در آن زمان کار نویسندگی او آغاز شد. آثار او در مسکو منتشر و به اتحادیه نویسندگان پذیرفته شد. کتاب های او یکی بعد از دیگری منتشر شدند از جمله « پول برای ماریا»، ( سال 1968)« آخرین مهلت» ( 1970)، « درس زبان فرانسه» (1973)، « زندگی کن و به یاد داشته باش» ( 1974). بسیاری از اثار او جزئی از برنامه ادبیات مدارس شد و تا کنون مطالعه می شوند.

والنتین راسپوتین، نقاش حزن انگیزی بود. متون آثار او تند و تراژیک هستند. او در باره چیزهایی می نوشت که تا قبل از او کمتر کسی جرئت صحبت در باره آنها در زمان شوروی را بخود داده بود. مرگ روستای شوروی که در زمان ساخت نیروگاه برق « براتسک» محکوم به آن شد که زیر آب برود. مرگ پیرزنی که بچه ها می رفتند با او خداحافظی کنند. حال و هوای بی پروا و غارتگرانه انبارهای داغ در روستایی که ساکنان آن به جای دیگری منتقل می شدند.

افسردگی اجتماعی جذب آثار نویسنده شده است. بسیاری از نویسندگان توجه خود را به موضوعاتی که راسپوتین مطرح کرده است مبذول می دارند.

آخرین اثر راسپوتین که بحث های داغی برانگیخت داستان « مادر ایوان، دختر ایوان» ( 2004میلادی) بود. این اثر ابتدا باصطلاح در نشریات وطنپرستانه به چاپ رسید و سپس بصورت یک کتاب جداگانه و وارد « شورت – لیست» جایزه « بهترین کتاب ملی» شد و جایزه چینی « بهترین رمان خارجی قرن21» را دریافت کرد.

چند کلمه در باره این داستان برایتان تعریف می کنیم:

یولیا دختر قهرمان اصلی داستان در بازار کار می کند . او را می ربایند و در جایی نگه می دارند و یک فروشنده آذربایجانی به او تجاوز می کند. جنایتکار را دستگیر می کنند اما دادگاه در قید ضمانت او را آزاد می کند. مادر خشمگین، تجاوزگر را در دادگاه می کشد و به زندان می افتد. راسپوتین با وجود محافظه کار بودن و حتی تمایل به راست، در اینجا هم نویسنده بزرگ باقی می ماند. تربیت و تعلیم مشکوک به صحنه دوم منتقل می شود و جزئیات زنده و هنری و روشن جای اول را به خود اختصاص می دهند.

بطور کلی به نظر می رسد که راسپوتین – نویسنده کاملا جدا از راسپوتین – شهروند ایستاده است. راسپوتین – نویسنده، کلاسیکی است که آثارش را سالها خواهیم خواند و راسپوتین – شهروند، که نفی آن احمقانه خواهد بود، طرفدار صادقانه استالین و مخالف دمکراتیزه کردن کشور باقی ماند.

عجیب است؟ کاری نمی توان کرد. اما عجیب تر و اسرار آمیزتر از همه – مرگ است. به ویژه مرگ نویسنده. شاید به این دلیل است که نویسنده ( اگر نویسنده واقعی باشد) همیشه جاویدان باقی می ماند.

  •  
    در میان گذاشتن
 
ایمیل / پست الکترونیکی