02:31 29 نوامبر 2020
گزارش و تحلیل
دریافت لینک کوتاه
تهیه شده توسط
1105

بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل اعلام کرد که از اول ژوئیه حاکمیت اسرائیل شامل دره اردن می شود.

ولادیمیر ساژین خاورشناس مطرح روس در این خصوص چنین می نویسد: نواحی تحت حاکمیت اسرائیل شامل دره اردن و بخش هایی از یهودا و  سامره یعنی آن نواحی از کرانه غربی رود اردن   می شود که در نتیجه جنگ شش روزه سال 1967 تحت کنترل اسرائیل در آمده است.

این گفته را نمی توان خبر داغ خواند. در واقع، حدود نیم میلیون اسرائیلی در این سرزمین ها زندگی می کنند. امروز سؤال فقط در مورد قانونی بودن نهایی این شهرک ها و سرزمینها است.

بنیامین نتانیاهو که به عنوان یک صهیونیست پر و پا قرص شهرت پیدا کرده است و تقریباً به مدت ۱۵ سال در قدرت است ، در بین اکثریت پارلمانی نفوذ دارد، می توانست پیشتر هم به راحتی این اقدام را انجام دهد.  با این حال، احتیاط سیاسی و عمل گرایی او را از چنین گامی باز داشت. این سؤال پیش می آید که چرا دقیقاً اکنون یک طرح واقعی با تاریخ شروع آن بوجود آمده است؟

البته انگیزه های شخصی نیز وجود دارد. به دنبال موفقیت در انتقال سفارت ایالات متحده به اورشلیم و به رسمیت شناختن ارتفاعات جولان بعنوان سرزمین اسرائیلی توسط واشنگتن، بنیامین نتانیاهو به دنبال جلب هر چه بیشتر اسرائیلی ها  به طرف خود است. اما شاید دلیل اصلی، حمایت اسرائیل از دولت ترامپ باشد. روابط بین آمریکا و اسرائیل هرگز چنان نزدیک نبوده است و "معامله قرن" - پروژه دونالد ترامپ  درباره توافق بین اسرائیل و فلسطین، محركی بود كه این روند را آغاز كرد. به ویژه در این سند 180 صفحه ای گفته شده که  اسرائیل حاکمیت خود را در دره اردن، یهودا  و سامره حفظ می کند. علاوه بر این، واشنگتن پیشنهاد می کند که شهرک های یهودی نشین در سرزمین های فلسطین قلمرو اسرائیل شناخته شود. علاوه بر اینها، دلایل دیگری برای اینکه طرح نتانیاهو مخصوصا حالا ظاهر شد، وجود دارد.

اول،  پس از یک بحران طولانی سیاسی در اسرائیل، یک دولت ائتلافی تشکیل شده است که بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب لیکود، برای ۱۸ ماه نخست وزیر خواهد بود و پس از ۱۷ نوامبر ۲۰۲۱ ، دولت برای ۱۸ ماه باقیمانده قبل از انتخابات جدید، به رهبری بنی گانتس رهبر حزب کاهل لاوان  (آبی و سفید) در خواهد آمد. بدین طریق راه  حل خروج از بی ثباتی سیاسی داخلی به وجود آمد.

عامل مهم "قاطعیت" نخست وزیر نتانیاهو، تغییر نقش و جایگاه اسرائیل در منطقه و جهان بود. اسرائیل دستاوردهای برجسته ای هم در  فناوری و امنیت داشته است. موفقیت در دو بخش - جمعیتی (که برای اسرائیل مهم است) و اقتصاد  به این مقوله کمک کرد. بنابراین، اگر در سال ۲۰۰۰ جمعیت اسرائیل  بیش از۶میلیون نفر تخمین زده شد، در آوریل ۲۰۲۰ این میزان به  ۹.۲ میلیون نفر رسید (در زمان استقلال در سال ۱۹۸۴ ، ۸۷۲۷۰۰ نفر در آنجا زندگی کردند). تولید ناخالص داخلی سرانه در سال ۲۰۰۰ معادل  ۲۱۰۳۸ دلار و تا سال ۲۰۲۰ به ۴۲۸۲۳  دلار افزایش یافت. (برای مثال در ایران تولید ناخالص داخلی سرانه در سال ۲۰۰۰ معادل ۵۶۹۸.۴۱ دلار بود و تا سال ۲۰۲۰ کاهش یافت و به  ۵۵۰۶.۲۳ دلار رسید).

در سواحل دریای مدیترانه اسرائیل در سال ۲۰۱۰ ، ذخایر عظیم گاز طبیعی کشف و در حال توسعه است. این امر پایه و اساس استقلال انرژی کشور را تشکیل می دهد. اسرائیل حتی ممکن است صادرکننده گاز شود.

اوضاع در منطقه خاورمیانه نیز در حال تغییر است. پادشاهی های خلیج فارس، سایر کشورهای عربی در رویارویی با ایران به طور فزاینده ای به اسرائیل نزدیک می شوند. اروپا که نگران مشکلات مهاجران شده، در محافظت از فلسطینی ها چندان فعال نیست و از اسرائیل انتقاد می کند. با همه اینها، نهادهای سیاسی فلسطین، هم مانند رهبران فلسطین، بر اثر وجود شکاف بین کرانه باختری رود اردن و نوار غزه از نظر سیاسی تضعیف شده  و ظاهرا، هم اینک مشکل فلسطین باعث خستگی بسیاری از مردم در خاورمیانه شده است.

همه این عوامل ظاهر شدن «معامله قرن» ترامپ و اظهارات نخست وزیر اسرائیل را از پیش تعیین كرد. رهبران ایالات متحده و اسرائیل عجله دارند:۳ نوامبر ۲۰۲۰ ، روز انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا، می تواند برای برنامه های دور و دراز دو طرف تاریخ بحرانی باشد.

در عین حال، اجرای طرح نتانیاهو مملو از پیامدهای وخیم است، هم برای خود اسرائیل و هم برای کل خاورمیانه. در حال حاضر، اعتراضات علیه گسترش حاکمیت اسرائیل در کرانه باختری در حال افزایش است. حتی حامیان نخست وزیر نتانیاهو نیز به خوبی می دانند که عوامل زیادی بر کفه ترازو گذاشته شده است: زندگی انسان، امنیت ، اقتصاد و حیثیت بین المللی کشور. بنابراین، حتی در بین سیاستمداران راست گرا، صداهای "مخالف" به طور فزاینده  شنیده می شود، ایده هایی برای به تعویق اندازی تاریخ شروع روند اعلام حاکمیت مورد بحث قرار می گیرد.

علاوه بر این، دادگاه عالی اسرائیل در تاریخ ۹ ژوئن تصمیمی برجسته اتخاذ کرد و این قانون را لغو نمود که براساس آن شهرک های یهودی نشین در کرانه باختری، که به طور غیرقانونی در سرزمین های فلسطین ظاهر می شوند، می توانستند قانونی اعلام شوند.

برنامه نتانیاهو خطر ایجاد انتفاضه جدید را به شدت افزایش می دهد. صالح آروری، معاون "دفتر سیاسی" حماس صریحاً اظهار داشت که بازگشت "مقاومت مسلحانه" به کرانه باختری "حتی نزدیکتر از آن است که برخی ها در باره اش فکر می کنند." 

طوفان سیاسی داخلی بیشترین تأثیر منفی را بر اقتصاد اسرائیل خواهد گذاشت و از پتانسیل دفاعی نظامی، توانایی مقاومت در برابر حماس، حزب الله و متحد آنها - جمهوری اسلامی ایران می کاهد. تهران یک هدیه فوق العاده برای تشدید تبلیغات ضد اسرائیلی دریافت خواهد کرد، برای متقاعد کردن همسایگان عرب خود در مورد حیله گری اسرائیل، گسترش حمایت مالی و نظامی از گروههای اسلامی تندرو، برای آغاز مرحله جدیدی از یک جنگ ترکیبی علیه اسرائیل.

عادی سازی روابط با مخالفان عرب ممکن است بر هم بخورد. مصر، عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای حوزه خلیج فارس بعید است که همکاری با اسرائیل را در عمل به خطر اندازند. اما، بدون شک، عرب ها طرح نتانیاهو را محکوم می کنند.

اروپا، بزرگترین طرف تجاری اسرائیل، با طرح نتانیاهو مخالفت می کند. اسرائیل با برنامه های اروپا ، به ویژه در زمینه آموزش، تحقیق و پیشرفت، که منافع متقابل قابل توجهی به همراه دارد، همکاری نزدیک دارد. همه اینها با خطر مواجه می شوند. اتحادیه اروپا اعلام کرد که "هیچ تغییری در مرزهای ۱۹۶۷ را به رسمیت نخواهد شناخت، مگر اینکه توسط اسرائیلی ها و فلسطینی ها به رسمیت شناخته شود" و از اسرائیل دعوت می کند  که از الحاق خودداری کند.

چین و روسیه بر اساس قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل و قوانین بین المللی به مواضع خود پایبند خواهند بود. در عین حال، هم مسکو و هم پکن با دفاع از دیدگاه های خود ، سعی در جلوگیری از آسیب رساندن به روابط خوب دو جانبه خود با اسرائیل خواهند داشت.

سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه، در گفتگوی تلفنی در تاریخ ۲۰ ماه مه با گابی اشکنازی وزیر امور خارجه اسرائیل   آمادگی  روسیه  به همراه سایر شرکت کنندگان در دیدار چهارجانبه خاورمیانه (روسیه ، آمریکا ، اتحادیه اروپا ، سازمان ملل) را برای راه اندازی مجدد روند صلح از طریق گفتگو بین فلسطینی ها و اسرائیلی ها تأیید کرد.

البته مسئله فلسطین و اسرائیل بیش از ۷۰ سال است که در کل فضای سیاسی، دیپلماتیک و نظامی خاورمیانه نفوذ کرده است و تأثیر مستقیمی بر اوضاع در حوزه های مختلف منطقه و جهان دارد. اجرای طرح  نتانیاهو برای گسترش حاکمیت اسرائیل در دره اردن  و بخش هایی از یهودا و سامره  و همچنین اجرای "معامله قرن ترامپ" ، بدون شک تحریک خشونت آمیزی در جهان خواهد داشت و اوضاع را در خود اسرائیل و در سراسر خاورمیانه منفجر خواهد کرد.

شاید تنها نکته مثبت در طرح نتانیاهو و ترامپ این باشد که این پروژه ها بار دیگر توجه جامعه جهانی را به سخت ترین مشکل زمان ما یعنی مساله فلسطین جلب کرده اند.

نکات مطرح شده در این مقاله، نظرات و دیدگاه های شخصی نویسنده بوده و الزاماً عقاید هیئت تحریریه اسپوتنیک را بازتاب نمی دهد.

مقررات ارسال کامنتبحث و مناظره
کامنت از طریق اسپوتنیککامنت از طریق فیسبوک