00:25 11 ژوئیه 2020
گزارش و تحلیل
دریافت لینک کوتاه
تهیه شده توسط
فشار آمریکا بر ایران (59)
4207

اسپوتنیک، مایكل پومپئو، در 27 مه، گفت: واشنگتن تصمیم گرفته معافیت های هسته ای برجامی را لغو كند.

ولادیمیر ساژین، خاورشناس مطرح روس در این خصوص چنین  می نویسد: برنامه هسته ای ایران در طول تاریخ 65 ساله خود،  به قدری موفقیت آمیز بوده که دلیل نگرانی جامعه جهانی در 20 سال اخیر شده است.

با گذشت سالها، ایران زیرساختهای هسته ای وسیعی را ایجاد کرده است که به صورت بالقوه برای استفاده نظامی مناسب است. نگرانی های خاصی از کارخانه غنی سازی اورانیوم در فردو و راکتور آب سنگین اراک بود.

برجام - توافق هسته‌ای که در سال 2015 توسط ایران با پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و آلمان منعقد شده بود، قصد داشت برنامه هسته ای ایران را در چهارچوب خواست های آژانس بین المللی انرژی هسته ای محدود کند و ماهیت صلح آمیز آن را برای حداقل 15-25 سال تضمین نماید.

یک سند مفصل شامل تغییر وضعیت تأسیسات هسته ای "بحرانی" ، به ویژه تبدیل کارخانه غنی سازی هسته ای فوردو به یک مرکز هسته ای، فیزیکی و فنی است. روند تبدیل کارخانه فوردو، به شرکت "توِل" روسیه واگذار شد، که بخشی از شرکت دولتی "روس اتم"  است.

راکتور آب سنگین IR-40 در اراک قادر به تولید حداکثر 10 کیلوگرم پلوتونیوم با درجه اسلحه در سال، معادل مقدار مواد شکافت برای حدود دو تا سه مهمات هسته ای پلوتونیومی بود. مطابق برجام، ایران متعهد شد طرح را تغییر داده و ظرفیت راکتور IR-40 را به 20 مگاوات کاهش دهد، و همچنین مجدداً پیکربندی آن را انجام دهد تا امکان تولید پلوتونیوم تسلیحاتی وجود نداشته باشد.

برای اصلاح مجدد راکتور، کارگروهی از نمایندگان سازمان انرژی اتمی ایران، اداره انرژی اتمی چین و وزارت انرژی ایالات متحده تشکیل شده است. در سال 2017، جای ایالات متحده را انگلیس گرفت.

با وجود مشکلات، روند تحقق خواست های برجام با موفقیت پیش رفت تا اینکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور با چمدان سنگین ایران هراسی تهاجمی، در سال 2017 به کاخ سفید آمد. وی اظهار داشت كه برجام "معامله وحشتناك" است و در 8 مه 2018 ایالات متحده از معامله هسته ای خارج شد و در عین حال ترامپ مجموعه ای از تحریم ها را علیه ایران اعمال كرد: بیش از 20 تحریم. از آن زمان تاکنون بیش از 93 اقدام تحریمی علیه ایران اعمال شده است. لیست طولانی تحریم ها شامل اقدامات تنبیهی علیه برنامه هسته ای ایران و برجام نیز هست. این سیاست دونالد ترامپ باعث تحریک تهران به خروج تدریجی حقیقی از توافق هسته ای شد. در تاریخ 6 نوامبر 2019، ایران فرآیند غنی سازی اورانیوم را در تأسیسات فوردو آغاز کرد که توسط برجام ممنوع بود. با بهره گیری از این امر، کاخ سفید از 15 دسامبر ازسرگیری تحریم ها علیه این تأسیسات را اعلام کرد.  

آقای پومپئو در 27 مه سال جاری اعلام کرد که از این به بعد کل معافیت های مربوط به برجام لغو می شود. وی این تصمیم کوتاه بینانه و تحریک آمیز را با چه اثبات کرد؟ وی گفت: "رژیم ایران   طناب بازی هسته ای خود را در آستانه جنگ ادامه می دهد و  فعالیت های خود را نزدیک به توسعه سلاح های هسته ای را ادامه  می دهد ... این رژیم که فقط چند روز پیش خواستار "راه حل نهایی" [مشکل اسرائیل] شد و مرتباً  خواستار پاک کردن اسرائیل   از نقشه جهان است، هرگز نباید صاحب سلاح های هسته ای شود".

در همین زمان، پومپئو دانشمندان هسته ای ایران را تهدید كرد: "دانشمندان و متخصصان ایرانی درگیر در زمینه هسته ای باید یك انتخاب را انجام دهند - یا به نفع سازمان های ایرانی كه در تلاش   ایجاد سلاح هست ای هستند در معرض خطر مجازات قرار بگیرند، یا مهارت های خود را برای كار به نفع مردم ایران به كار گیرند."

سیاست کاخ سفید در مورد برجام باعث خشم گسترده شده است.

 در تاریخ 30 آوریل، وزارت امور خارجه آلمان بیانیه مشترک اتحادیه اروپا، فرانسه، آلمان و انگلستان را صادر کرد و ابراز تأسف عمیق از تصمیم ایالات متحده مبنی برپایان دادن به سه معافیت تحریم برای پروژه های مهم هسته ای برجامی از جمله   پروژه نوسازی اراک، کرد.  

در این بیانیه آمده است: "برجام یک دستاورد کلیدی در معماری جهانی برای منع گسترش سلاح های هسته ای است و در حال حاضر بهترین و تنها راه حصول اطمینان از ماهیت کاملاً صلح آمیز برنامه هسته ای ایران است. به همین دلیل است که ما به طور مداوم در تلاش هستیم تا اجرای کامل و مؤثر تعهدات مندرج در آن، به ویژه بازگشت فوری ایران به رعایت کامل تعهدات هسته ای خود تضمین کنیم".

چین همچنین دائماً نیاز به حفظ برجام را اعلام می کند و با اقدامات ضد ایرانی آمریکا مخالفت می کند.

تصمیم کاخ سفید در وزارت خارجه روسیه محکوم شد. ضمیر کابلوف، مدیر بخش دوم آسیا در وزارت امور خارجه روسیه ، گفت: "این یک عمل غم انگیز و شرور است. بگذار، آنها لغو کنند." ما در حال ساختن نیروگاه اتمی بوشهر در ایران بر اساس توافق های دو جانبه و در چارچوب قوانین بین المللی هستیم، بنابراین ما به قانون داخلی هیچ طرف ثالثی علاقه ای نداریم".

نیروگاه اتمی بوشهر نیز توسط دولت ترامپ فراموش نشد. آقای پمپئو تأکید کرد که معافیت ها برای شرکتهایی که در نیروگاه بوشهر کار می کنند به مدت 90 روز اعتبار خواهد داشت. کریستوفر فورد، دستیار وزیر امور خارجه ایالات متحده برای امنیت بین المللی و منع گسترش سلاح های هسته ای گفت: "... در حال حاضر، ما کاملاً از پیشرفت پروژه در بوشهر راضی هستیم ، اگرچه می خواهم تأکید کنم که معافیت ما از اقدامات تحریم شامل ساخت راکتورهای اضافی نیست... ایران حتی به این راکتور احتیاج ندارد، اما آن کار می کند. ما می خواهیم مطمئن شویم که راکتور باقی مانده امن  است و به گسترش سلاح های هسته ای کمک نمی کند. ما در 90 روز تمام واقعیت ها را بررسی خواهیم کرد و تصمیم خواهیم گرفت".

سخنان کاملاً منصفانه ضمیر کابلوف را به یاد بیاوریم  که روسیه به مقررات داخلی یک کشور ثالث، یعنی ایالات متحده، علاقه ای ندارد. تمام مسائل مربوط به امنیت راکتور فعلی نیروگاه هسته ای بوشهر و همچنین ساخت راکتورهای جدید توسط واشنگتن حل نمی شوند بلکه آژانس بین المللی انرژی اتمی به همراه روسیه و ایران در این باره تصمیم می گیرند.

خلاصه، با تلاش دولت ترامپ، توافق هسته‌ای که نه تنها برای ایران بلکه برای کل رژیم عدم گسترش هسته‌ای ان پی تی بسیار مهم و ضروری است، در حالت کوما قرار گرفته است: هنوز از نظر قانونی زنده است، اما در واقع دیگر وجود ندارد.

تمام ادعاهای پومپئو مبنی بر اینكه معافیت ها باعث دسترسی ایران به فناوری تسلیحات هسته ای می شود، فاقد هرگونه منطقی است. مهمتر از همه، کار متخصصان خارجی به طور مستقیم در تأسیسات هسته ای ایران، در مرحله اول به آنها اجازه می دهد تا سیاست هسته ای ایران را بهتر بشناسند و آنالیز کنند و ثانیا ، در عمل کارهای خاصی انجام دهند تا از تولید سلاح های هسته ای توسط ایرانبان جلوگیری شود.

اما قطع تجدید ساختار تأسیسات هسته ای اصلی به حالت مسالمت آمیز، تهران را وادار می كند تا این تأسیسات را به حالت قبل از انعقاد برجام باز گرداند و شرایطی را برای ایجاد بار هسته ای فراهم می سازد. با تشکیل مجلس جدید در ماه مه در ایران، اوضاع پیچیده تر شد، زیرا در آن اکثریت قریب به اتفاق به نمایندگان قشر رادیکال- محافظه کارو ضد غربی ایران تعلق گرفت.

به گفته محمدباقر قالیباف سخنگوی جدید پارلمان ایران، مجلس، مبارزه با استکبار جهانی را به عنوان مبارزه با بنیاد عقیدتی،   هدف استراتژی خود می داند. همانطور که قالیباف تأکید کرد، مجلسی "همه مذاکرات و سازش با آمریکا را بی فایده و مضر" دانسته و رد می کند.

با این حال، با وجود این که در آینده نزدیک، تهران قطعاً اظهارات تندی خواهد کرد و احتمالاً تلاش خواهد کرد تا روند احیای پیکربندی تاسیسات هسته ای را آغاز کند، ایران اقدامات سختی را در مورد برجام انجام نخواهد داد. تهران منتظر نتیجه انتخابات در ایالات متحده است. روی کار آمدن دموکرات ها امیدی برای کاهش درگیری آمریکا و ایران و بر این اساس، خارج شدن برجام از کوما بوجود می آورد. انتخاب مجدد ترامپ در نهایت برجام را ویران خواهد کرد و این امر پیامدهای غیرقابل پیش بینی و آشکارا فاجعه باری خواهد داشت.

 

نکات مطرح شده در این مقاله، نظرات و دیدگاه های شخصی نویسنده بوده و الزاماً عقاید هیئت تحریریه اسپوتنیک را بازتاب نمی دهد.

موضوع:
فشار آمریکا بر ایران (59)
مقررات ارسال کامنتبحث و مناظره
کامنت از طریق اسپوتنیککامنت از طریق فیسبوک