15:46 19 دسامبر 2018
ماندن یا خروج ایران از برجام

ماندن یا خروج ایران از برجام

© AP Photo / Ronald Zak
ایران
دریافت لینک کوتاه
عماد آبشناس
194

بسیاری از دیپلمات های خارجی در تهران این روزها باور دارند که هر اتفاقی پیش آید ایران جسارت خروج از برجام را نخواهد داشت و برخی مقامات اروپایی برای تهدید ایرانی ها اظهار می دارند که اگر ایران از برجام خارج شود آنوقت اروپا هم در کنار ایالات متحده قرار خواهد گرفت.

بسیاری از این دیپلمات ها وتحلیلگران سیاسی باور دارند که تا وقتی دولت آقای روحانی سر کار می باشد محال است ایران از برجام خارج شود چون این ماجرا یک شکست بزرگ برای دولت آقای روحانی تلقی خواهد شد.
به همین دلیل هم اروپایی ها خیلی تهدید های ایران مبنی بر خروج از برجام را جدی نمی گیرند.

شاید بد نباشد به سابقه مذاکرات ایران و اروپا یا شاید بهتر بگوییم ایران و غرب برگردیم.
گفتگو ها میان ایران و غرب پس از انقلاب اسلامی هیچوقت متوقف نشده و به دلایل مختلف این گقتگو ها وجود داشته از گفتگو هایی که برای آزاد سازی گروگان های آمریکایی در ابتدای انقلاب انجام شد تا گفتگو های هسته ای می توان گفت ایران و ایالات متحده هم در شرایط مختلف با یکدیگر به دلایل مختلف گفتگو های علنی و غیر علنی داشتند و احتمالا هم هنوز دارند.
در مورد ایران و اروپا نیز ماجرا همیشه به همین شکل بوده وهست.
در برخی موارد حتی مشاهده کرده ایم که روابط ایران و اروپا به حدی تیره شد که همه کشورهای اروپایی سفرای خود را از ایران فرا خواندند و در برخی شرایط مانند ماجرای حمله به سفارت انگلیس وحدت رویه ای در فراخوانی سفرا وجود نداشت، چون بقیه کشورهای اروپایی تلاش داشتند گفتگوهایی که بصورت محرمانه پشت پرده انجام می شد را حفظ کنند.
تصور اینکه گفتگو ها میان ایران و غرب فقط بر اساس برنامه هسته ای ایران است یک تصور بسیار ساده لوحانه به حساب می آید و همه کارشناسان می دانند ماجرای هسته ای بهانه ای بیش نیست.
بحث وجدل میان ایران و غرب روی محورهای زیادی است که زمینه این گفتگو ها را معمولا گفتگو های هسته ای فراهم می کنند اما به هر حال همه می دانند که توافقات انجام شده ونتایج آن می تواند معیاری برای سنجش صداقت وجدیت طرف مقابل به حساب آید.
در سال 2003 میلادی ایران و ترویکای اروپایی در مورد بحث هسته ای به توافقی به نام توافق سعد آباد دست یافتند.
جالب اینکه در آن زمان جناب آقای روحانی به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی مذاکره ارشد ایران در این گفتگو ها بود و آقای ظریف و برخی از دوستانی که اینبار در گفتگو های هسته ای شرکت داشتند آن زمان هم در گفتگو ها حضور داشتند.
در آن زمان نهایت تلاش ایرانی ها مبنی بر این بود که حدود یکصد و نود سانترفیوژی را که دارند حفظ کنند و جامعه جهانی طبق مقررات بین المللی حق ایران برای غنی سازی اورانیوم و داشتن برنامه صلح آمیز هسته ای را به رسمیت بشناسد وایران در سطح آزمایشگاهی تا حدود 3.67 درصد اورانیوم غنی سازی داشته باشد.
مذاکره کنندگان اروپایی اصرار داشتند که ایران باید برای نشان دادن حسن نیت همه برنامه های هسته ای خود را متوقف کنند و قول دادند که اگر ایران چنین کند آنها نیز تلاش خواهند کرد تا پرونده ایران به شورای امنیت نرود و تحریم هایی بر علیه ایران وضع نگردد.
علیرغم اینکه ایران تحت نظر آژانس انرژی هسته ای همه تاسیسات هسته ای خود را مهر و موم کرد و با اینکه طبق همه مقررات بین المللی حق داشتن برنامه هسته ای داشت از ادامه برنامه هسته ای منصرف شد اما هنوز جوهر توافق خشک نشده بود پرونده ایران به شورای امنیت رفت و ایران با تحریم های بین المللی مواجه شد.

وقتی هم ایرانی ها با اروپایی ها در مورد توافق سعد آباد صحبت کردند آنها اظهار می داشتند قول دادند تلاش کنند پرونده ایران به شورای امنیت نرود اما تلاش هایشان حاصلی نداشت و قدرت آمریکا بیشتر بود و آنها هم به دلیل منافع مشترک با ایالات متحده نمی توانند در مقابل ایالات متحده بایستند ولی به هر حال تلاش خواهند کرد تا زمانی که ایران در توافق سعد آباد حضور دارد و تاسیسات هسته ای اش پلمپ است تحریم ها بر ایران تاثیر زیادی نگذارد.
آنها حتی حاضر نشدند از حق وتوی خود در شورای امنیت به نفع ایران استفاده کنند.
همان زمان هم اروپایی ها همین بازی ای را که امروزه راه انداخته اند راه انداختند و اظهار می داشتند که دولت هایشان با تحریم ها مخالف هستند اما شرکت ها و موسسات مالی اروپایی خارج از کنترل دولت ها هستند وخود بنا به منافعشان سیاست هایشان را تعیین می کنند.
پس از آن هم علیرغم همه وعده وعید ها ولی اروپایی ها به شکل های مختلف با آمریکایی ها در تحریم ها بر علیه ایران همراه شدند.
در آن زمان اروپایی ها باور داشتند که ایرانی ها جرئت نخواهند کرد از توافق سعد آباد خارج شود و به این دلیل به هر شکلی بخواهد می توانند بر سر ایران بزنند.
بر عکس تصور اروپایی ها حدود دو ماه مانده به پایان دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی خود رئیس جمهوری وقت اقدام به شکستن پلمپ برنامه هسته ای نمود و ایران برنامه هسته ای خود را مجددا شروع کرد و پس از آقای خاتمی آقای احمدی نژاد به مقام ریاست جمهوری ایران رسیدند که به هیچ وجه حاضر به کرنش و یا کوتاه آمدن در مقابل غرب نبودند و علیرغم همه تهدید ها و فشار های غرب ایران برنامه هسته ای خود را گسترش داد و غنی سازی را به مرحله 20% رساند و همچنین آب سنگین و پلوتونیوم تولید کرد و توانمندی و فناوری غنی سازی تا 99 درصد را نیز پیدا کرد.
به جای 190 سانترفیوژ اینبار ایران حدود بیست هزار سانترفیوژ داشت و فناوری تولید نسل های جدید تر سانترفیوژ ها که هر کدام تا هشت برابر سانترفیوژ های قدیمی می توانستند غنی سازی داشته باشند را پیدا کرد.
اینبار همان کشورهای قبلی مجبور شدند با ایرانی ها پای میز مذاکره بنشینند و التماس کنند ایران به جای غنی سازی 20% به 3.67 درصد قناعت کند و به جای بیست هزار سانترفیوژ پنج هزار سانترفیوژ داشته باشد.
مضاف بر این در حالی که سال 2003 شرایط منطقه ای ایران بگونه ای بود که از شرق و غرب و شمال و جنوب در محاصره آمریکا و متحدین اش قرار داشت و چند سال بعد آن شهر های دمشق و بغداد در حال سقوط در دست داعش بودند سال 2013 وعلیرغم همه تحریم ها ایران در شرایطی قرار داشت که نفوذ خود را در منطقه گسترش داده بود و ایران و همپیمانانش طرفداران آمریکا وهمپیمانانش را در همه جبهه ها شکست داده بودند.
با ادامه روند فعلی در سال 2018 ایران کل همپیمانان ایالات متحده ومتحدینش در منطقه را تار و مار خواهد کرد.
اصرار آمریکایی ها بر گفتگو با ایران روی مسایل دیگر بر این اساس است که آنها می خواهد شکست های نظامی خود روی زمین را از طریق سیاست جبران کنند.
بر عکس تصور غربی ها اگر دولت آقای روحانی به این نتیجه برسد که برجام برایش فایده ای ندارد آقای روحانی مانند آقای خاتمی منتظر نخواهد ماند افتخار پاره کردن برجام نصیب رئیس جمهوری بعدی شود و خود زودتر برجام را آتش خواهد زد.
واینبار باید توجه داشت اگر این برجام از بین برود شاید دفعه بعد اروپایی ها و غربی ها مجبور شوند بر اساس مسایلی بسیار بالاتر با ایرانی ها به مذاکره بپردازند، حال اگر در آن زمان شرایط مذاکره باز هم فراهم گردد.

مرتبط:

موگرینی: تحریم های دوباره علیه ایران، حفظ برجام را با مشکل روبرو کرد
ایران شرط مذاکره با آمریکا را بازگشت این کشور به برجام اعلام کرد
همکاری روسیه و ایران در چارچوب برجام و قطع نامه ۲۲۳۱
مقررات ارسال کامنتبحث و مناظره
کامنت از طریق فیسبوککامنت از طریق اسپوتنیک